Misschien voel je je al een tijd niet jezelf. Je bent moe, ook na een nacht slapen, en dingen waar je vroeger blij van werd, laten je nu koud. Je vraagt je af of dit gewoon een mindere periode is, of dat er meer aan de hand is. Lotgenoten kennen die twijfel goed, omdat zij er zelf ook mee rondliepen.
In dit artikel lees je welke kenmerken bij een depressie horen, hoe het voelt van binnenuit en waarin het verschilt van somberheid. Ook lees je wanneer het goed is om hulp te zoeken, en wat lotgenoten voor je kunnen betekenen.
Je bent niet de enige
Depressie komt veel vaker voor dan je misschien denkt. Naar schatting hebben elk jaar zo’n 797.000 mensen in Nederland een depressie. Dat zijn mensen van alle leeftijden en uit alle lagen van de samenleving, ook mensen die van buitenaf gewoon lijken te functioneren.
Toch voelt het vaak heel eenzaam. Een depressie zie je niet aan de buitenkant, en veel mensen schamen zich ervoor. Daardoor praat je er minder snel over, terwijl het juist zo kan helpen om te horen dat een ander het herkent.
Somberheid of een depressie?
Iedereen voelt zich weleens somber. Na een verlies, bij zorgen over werk of geld, of in een periode waarin alles tegenzit. Dat is een gewone reactie op het leven, en meestal trekt het na een tijd weer bij. Artsen noemen dit depressieve klachten: je voelt je neerslachtig, maar je kunt nog meedoen en af en toe ergens van genieten.
Bij een depressie is de somberheid dieper en houdt ze aan. Je voelt je bijna elke dag, het grootste deel van de dag, zo, en dat al minstens twee weken. Het is alsof er een grijze laag over alles ligt die niet meer weggaat, ook niet als er iets fijns gebeurt.
Een depressie raakt bovendien je hele leven. Werken, voor je huishouden zorgen, contact houden met anderen: het lukt steeds minder goed. Dat is vaak het moment waarop mensen merken dat het meer is dan een dip.
De kenmerken van een depressie
Huisartsen en psychologen kijken naar twee kernkenmerken. Bij een depressie is ten minste een van deze twee er bijna elke dag:
- Een sombere stemming. Je voelt je neerslachtig, leeg of hopeloos, vaak zonder dat je precies kunt zeggen waarom.
- Geen interesse of plezier meer. Dingen die je vroeger graag deed, zoals afspreken met vrienden, een hobby of een wandeling, zeggen je weinig meer. Ook goed nieuws komt nauwelijks binnen.
Daarnaast zijn er andere kenmerken die vaak meespelen. Je hoeft ze niet allemaal te hebben, en bij iedereen ziet het er weer anders uit:
- Moeheid en weinig energie. Elke handeling kost moeite, en rust lijkt niet meer op te laden.
- Slaapproblemen. Je ligt lang wakker, wordt veel te vroeg wakker, of je slaapt juist veel meer dan normaal.
- Veranderingen in eetlust en gewicht. Je hebt geen trek meer, of je eet juist meer, en je valt ongemerkt af of komt aan.
- Moeite met concentreren en beslissen. Een artikel lezen of kiezen wat je gaat eten kan ineens heel veel vragen.
- Onrust of juist traagheid. Je voelt je opgejaagd en kunt niet stilzitten, of alles gaat juist langzamer, ook je denken en praten.
- Je waardeloos of schuldig voelen. Je bent streng voor jezelf en hebt het gevoel dat je tekortschiet of anderen tot last bent.
- Gedachten aan de dood. Sommige mensen denken dat het beter zou zijn als ze er niet meer waren, of denken aan zelfdoding.
Van een depressie is sprake als je in totaal minstens vijf van deze kenmerken hebt, waaronder ten minste een van de twee kernkenmerken, en dat al minstens twee weken. Dat oordeel laat je het best over aan je huisarts. Het helpt wel om voor jezelf te weten waar je op kunt letten.
Hoe een depressie van binnenuit voelt
Een lijst met kenmerken zegt veel, maar niet alles. Mensen die een depressie hebben meegemaakt, beschrijven het vaak als een loden deken, of als leven achter glas. Je ziet de wereld om je heen wel, maar je voelt er weinig bij.
Wat het extra zwaar kan maken, is dat je eigen gedachten tegen je gaan werken. Je denkt dat je je aanstelt, dat het je eigen schuld is of dat het nooit meer beter wordt. Die gedachten voelen als de waarheid, terwijl ze vaak een deel van de depressie zelf zijn.
Ook je lichaam doet mee. Veel mensen hebben last van hoofdpijn, spierpijn of een zwaar gevoel in hun lijf. Soms gaan mensen eerst met die lichamelijke klachten naar de huisarts, voordat duidelijk wordt dat er een depressie achter zit.
Depressie en burn-out
Een depressie en een burn-out kunnen op elkaar lijken. Bij allebei ben je uitgeput, kun je je slecht concentreren en trek je je terug. Bij een burn-out staat de uitputting door langdurige stress meestal voorop, vaak in verband met werk of zorgtaken. Bij een depressie gaat het vooral om de sombere stemming en het verlies van plezier, in alle delen van je leven.
De twee kunnen ook samen voorkomen, of in elkaar overgaan. Daarom is het goed om je klachten met je huisarts te bespreken. In Herstellen van een burn-out: de fases lees je meer over herstel na een burn-out.
Wanneer ga je naar de huisarts?
Herken je jezelf in deze kenmerken, en houden ze al langer dan twee weken aan? Maak dan een afspraak met je huisarts. Je hoeft niet te wachten tot het ‘erg genoeg’ is, en je hoeft ook niet zeker te weten dat het een depressie is. Juist samen kun je uitzoeken wat er aan de hand is en wat je nodig hebt.
Het kan helpen om van tevoren op te schrijven wat je merkt: hoe je slaapt, hoe je je voelt en wat je niet meer lukt. Neem gerust iemand mee als je dat prettig vindt.
Denk je aan de dood of aan zelfdoding? Wacht dan niet en praat erover, met je huisarts of met 113. Je bent daar niet de enige in, en er wordt naar je geluisterd.
Wat lotgenoten voor je kunnen betekenen
Met een depressie voel je je vaak onbegrepen. Mensen om je heen bedoelen het goed, maar zeggen dat je ‘even moet doorzetten’ of ‘wat leuks moet gaan doen’. Lotgenoten weten uit eigen ervaring dat het zo niet werkt.
In een zelfhulpgroep zitten mensen die zelf een depressie hebben of hebben gehad. Je hoeft je niet goed te houden en je hoeft niet uit te leggen waarom iets kleins zo zwaar is. Je mag er zijn zoals je bent, ook op een slechte dag.
Veel deelnemers vertellen dat het opluchting geeft om te horen dat een ander dezelfde gedachten heeft. En als je ziet dat iemand die verder is in zijn herstel weer ergens van kan genieten, geeft dat hoop. Ook onderzoek laat zien dat contact met lotgenoten een waardevolle aanvulling kan zijn op de hulp van je huisarts of behandelaar. Ook tijdens het wachten op behandeling kan een groep steun geven.
In Als alles zwaar voelt: wat lotgenoten voor je kunnen betekenen lees je meer over wat er in een groep gebeurt, en hoe je de eerste stap kunt zetten als je weinig energie hebt. Op de pagina Wat is zelfhulp? lees je hoe een bijeenkomst verloopt, en bij de ervaringen van deelnemers hoor je wat een groep voor anderen heeft betekend.
Groepen bij jou in de buurt
In Eindhoven zijn er verschillende groepen voor mensen met een depressie of depressieve klachten:
- Depressiegroep in Eindhoven – om de week op dinsdagochtend – voor mensen met een depressie of depressieve klachten
- Depressiegroep in Eindhoven – om de week op donderdagavond – voor mensen met een depressie of depressieve klachten
- Loopgroep De Oppeppers in Eindhoven – elke dinsdagmiddag – voor iedereen die wil wandelen of hardlopen voor de mentale gezondheid
- Over Leven in Eindhoven – om de week op maandagmiddag – voor mensen met gedachten aan zelfdoding of die het leven soms niet meer zien zitten, begeleid door twee opgeleide ervaringsdeskundigen
Deelname is gratis. Op de themapagina vind je bij elke groep meer informatie en kun je je direct aanmelden: bekijk de groepen voor depressie en burn-out.
Je hoeft het niet alleen te dragen
Een depressie kan alles grijs maken, ook je kijk op de toekomst. Toch herstellen veel mensen, vaak met hulp van hun huisarts of behandelaar en met steun van mensen om hen heen. Lotgenoten kunnen daar een waardevol deel van zijn.
Wil je lotgenoten ontmoeten? Bekijk de groepen
Liever eerst even praten? Neem contact op met een van onze coördinatoren.
Denk je aan zelfdoding? Bel 113 of gratis 0800-0113, dag en nacht, of chat via 113.nl.