Het kan je overvallen in de supermarkt, in de trein of gewoon thuis op de bank. Je hart begint te bonzen, je krijgt geen lucht en alles in je schreeuwt dat er iets ernstig mis is. Lotgenoten kennen dat gevoel, omdat zij het zelf hebben meegemaakt, vaak meer dan eens.
Een paniekaanval is een van de heftigste dingen die je lichaam je kan laten voelen. En toch zien anderen er vaak weinig van. In dit artikel lees je welke symptomen bij een paniekaanval kunnen horen, wat er op zo’n moment in je lijf gebeurt, en wat het kan betekenen om erover te praten met mensen die het herkennen.
Wat je voelt tijdens een paniekaanval
Bij een paniekaanval voel je opeens een heftige angst, vaak zonder dat je weet waarom. Je lichaam reageert binnen een paar tellen, en de symptomen kunnen zo sterk zijn dat je denkt dat je ziek bent. Veel mensen herkennen een of meer van deze klachten:
- je hart bonst in je borst of keel, of klopt heel snel
- je zweet, trilt of krijgt het koud
- je voelt je benauwd of hebt het gevoel dat je geen lucht krijgt
- je hebt pijn of een vervelend gevoel in je borst
- je bent duizelig of voelt je alsof je flauwvalt
- je handen of voeten tintelen of voelen doof
- je bent misselijk of hebt last van je maag
- de wereld om je heen of je eigen lichaam voelt ineens niet echt
- je bent bang dat je de controle verliest, gek wordt of doodgaat
Na afloop kun je nog lang natrillen, je doodmoe voelen of in huilen uitbarsten. Ook dat is heel gewoon na zoveel spanning.
Wat er in je lijf gebeurt
Een paniekaanval begint bij het alarmsysteem in je hersenen. Dat systeem is bedoeld om je te beschermen tegen gevaar. Bij een paniekaanval gaat het af terwijl er geen gevaar is.
Je lichaam maakt dan stresshormonen aan, zoals adrenaline. Je hart gaat sneller kloppen en je gaat sneller ademen, zodat je klaar bent om te vluchten of te vechten. Dat verklaart het bonzen, het zweten en het gevoel dat je geen lucht krijgt. Je lijf doet precies wat het bij echt gevaar zou doen, alleen op een moment dat het niet nodig is.
Het voelt alsof je stikt of een hartaanval krijgt, maar een paniekaanval is niet gevaarlijk. Volgens Thuisarts gaat een paniekaanval vanzelf over, meestal binnen een half uur. Meer dan de helft van alle mensen krijgt er ooit een.
Heb je dit nog nooit eerder gehad, gaan de klachten niet over of voelen ze anders dan je gewend bent? Bel dan wel direct je huisarts of de huisartsenpost. Dezelfde klachten kunnen ook een andere oorzaak hebben.
Bang voor de volgende keer
Voor veel mensen is de aanval zelf niet eens het zwaarste. Het is de angst die erna blijft hangen. Wat als het weer gebeurt? En wat als het gebeurt waar je niet weg kunt, in een volle bus, in een vergadering of op een verjaardag?
Die angst voor de angst kan je voorzichtig maken. Je gaat plekken uit de weg waar het eerder misging. Je zit liever aan de rand, bij de deur, en je laat de boodschappen bezorgen. Dat is heel begrijpelijk, want je wilt dat vreselijke gevoel niet nog eens meemaken.
Tegelijk kan je wereld er langzaam kleiner door worden. Hoe meer je ontwijkt, hoe enger de dingen worden die je niet meer doet. Zo kan iets wat begon met één aanval steeds meer ruimte innemen in je leven.
Waarom je het liever voor je houdt
Veel mensen schamen zich voor hun paniekaanvallen. Je voelt je misschien zwak of overdreven, juist omdat je weet dat er eigenlijk geen gevaar is. Dus praat je er liever niet over, en verzin je een smoes als je een afspraak afzegt.
Als je het wel vertelt, krijg je vaak goedbedoelde reacties. Dat je gewoon rustig moet ademen, dat het tussen je oren zit of dat je je er niet zo druk om moet maken. Wie het zelf nooit heeft meegemaakt, kan zich moeilijk voorstellen hoe echt die doodsangst voelt. Daardoor kun je je na zo’n gesprek nog eenzamer voelen dan ervoor.
Een deelnemer zegt in een van onze video’s:
“Bij heel veel mensen zie je het niet aan de buitenkant.” Bekijk de video
Wat lotgenoten voor je kunnen betekenen
Bij lotgenoten hoef je niet uit te leggen hoe het voelt als je hart op hol slaat terwijl je gewoon in de rij voor de kassa staat. Ze kennen het, en ze nemen het serieus. Dat alleen al kan veel spanning wegnemen.
In een groep merk je dat jouw angst geen teken van zwakte is. Anderen vertellen over dezelfde gedachten, dezelfde smoesjes en dezelfde plekken die ze zijn gaan vermijden. Je bent niet langer de enige, en dat maakt de schaamte vaak kleiner.
Kleine stappen, samen
Lotgenoten weten hoe groot een kleine stap kan zijn. Weer met de bus gaan, weer naar een verjaardag of weer alleen boodschappen doen. In een groep kun je delen wat je hebt geprobeerd, ook als het niet lukte. Er is niemand die je pusht, en wel iemand die begrijpt hoeveel moed het kost.
Zien dat het anders kan worden
In een groep zitten mensen die al wat verder zijn en hebben geleerd om met hun angst te leven. Dat kan je hoop geven zonder dat iemand je iets belooft. Je ziet met eigen ogen dat paniek niet je hele leven hoeft te bepalen.
Wat een groep wel en niet is
Een zelfhulpgroep is een aanvulling op de hulp van je huisarts, praktijkondersteuner of psycholoog. Het is geen behandeling. Wat je er vindt, is begrip, herkenning en mensen die naast je staan.
Krijg je steeds vaker paniekaanvallen, ben je steeds bang voor een nieuwe aanval of ga je dingen uit de weg? Bespreek het dan met je huisarts. Samen kijk je welke hulp bij je past.
Groepen bij jou in de buurt
Paniek en angst hangen vaak samen met andere dingen in je leven, zoals iets ingrijpends dat je hebt meegemaakt. Op de themapagina vind je de groepen voor angst en trauma, en kun je je direct aanmelden: bekijk de groepen voor angst en trauma. Zit er niets bij wat past? Kijk dan in het overzicht van alle groepen. Deelname is gratis.
Is er geen groep die bij je past? Dan kun je er ook zelf een starten. Je wordt daarbij begeleid door een van onze coördinatoren.
Wil je meer lezen? In Leven met PTSS: herkenning helpt lees je wat lotgenoten kunnen betekenen na een trauma. En wil je horen wat een groep voor anderen heeft betekend, kijk dan bij de ervaringen van deelnemers.
Je hoeft het niet alleen te dragen
Een paniekaanval kan je het gevoel geven dat je er helemaal alleen voor staat, juist op het moment dat het het hardst nodig is om dat niet te zijn. Er zijn mensen die weten hoe het voelt, die je niet raar vinden en die graag naast je zitten.
Wil je lotgenoten ontmoeten? Bekijk de groepen
Liever eerst even praten? Neem contact op met een van onze coördinatoren.
Heb je direct hulp nodig? Bel je huisarts, of buiten kantoortijd de huisartsenpost. Denk je aan zelfdoding? Bel 113 of gratis 0800-0113, dag en nacht, of chat via 113.nl.