Leef je met PTSS of met de gevolgen van een trauma, dan weet je hoe eenzaam dat kan voelen. Wat er is gebeurd, ligt misschien al jaren achter je, en toch is het er elke dag. Lotgenoten kennen dat van binnenuit, omdat zij zelf iets hebben meegemaakt dat hun leven heeft veranderd.
Misschien heb je een diagnose, misschien ook niet. Misschien praat je er nooit over, of heb je het al zo vaak uitgelegd dat je er moe van bent. In dit artikel lees je waarom herkenning zoveel kan doen, en wat het kan betekenen om mensen te ontmoeten bij wie je niets hoeft uit te leggen.
Als het verleden niet voorbij voelt
Veel mensen die iets ingrijpends hebben meegemaakt, herkennen het: je hoofd weet dat het voorbij is, maar je lichaam reageert alsof het gevaar er nog is. Een geur, een geluid of een plek kan je ineens terugbrengen naar toen. Je hart gaat tekeer, je verstijft of je wilt alleen nog maar weg.
Ook als er niets gebeurt, sta je vaak ‘aan’. Je schrikt snel, slaapt onrustig en houdt je omgeving in de gaten, ook als je weet dat je veilig bent. Dat kost veel energie, en anderen zien er meestal weinig van.
Daarom ga je soms dingen uit de weg: plekken, mensen, gesprekken, soms zelfs je eigen gedachten. Dat is een begrijpelijke manier om jezelf te beschermen. Tegelijk kan je wereld er langzaam kleiner door worden. Op Thuisarts lees je welke klachten bij PTSS kunnen horen, en dat ze soms pas jaren later beginnen.
Waarom je je terugtrekt
Na een trauma voelen veel mensen schaamte of schuld, ook als ze er zelf niets aan konden doen. Je denkt misschien dat je eroverheen zou moeten zijn, dat het ‘niet zo erg’ was vergeleken met wat anderen meemaken, of dat niemand het wil horen.
De mensen om je heen bedoelen het vaak goed. Ze zeggen dat je het een plekje moet geven, dat je vooruit moet kijken of dat het toch al zo lang geleden is. Juist die woorden kunnen je het gevoel geven dat je er alleen voor staat. Je merkt dat je je verhaal inslikt, of dat je je beter voordoet dan je bent om de ander gerust te stellen.
Bij seksueel misbruik, of bij andere ervaringen waarover moeilijk te praten valt, is die stilte vaak extra groot. Soms weet bijna niemand in je omgeving wat je hebt meegemaakt. Dan draag je naast de herinnering ook nog een geheim met je mee.
Wat herkenning kan doen
In een lotgenotengroep zitten mensen die zelf iets ingrijpends hebben meegemaakt. Ze weten hoe het is als een gewone dag ineens omslaat, of waarom je liever met je rug naar de muur zit. Wat je anderen eerst moet uitleggen, wordt hier vaak zonder woorden begrepen.
Dat geeft rust. Je hoeft niet te vertellen wat er precies is gebeurd als je dat niet wilt. Je mag er zijn met wat je op dat moment voelt, of dat nu spanning is, boosheid, verdriet of een vlak, verdoofd gevoel.
Veel deelnemers vertellen dat er iets loskomt als een ander hardop zegt wat zij zelf nooit durfden te zeggen. Je bent dan niet langer de enige. Een deelnemer zegt het in een van onze video’s zo:
“Er is niemand die mij zo goed kan begrijpen als iemand die het zelf heeft meegemaakt.” Bekijk de video
Weer een beetje vertrouwen
Na een trauma kan het moeilijk zijn om anderen te vertrouwen. Een groep kan een plek zijn om dat in je eigen tempo weer te oefenen. Je kiest zelf hoeveel je deelt en wanneer, en je merkt dat anderen dat respecteren.
Zien dat het anders kan worden
In een groep zitten mensen die op verschillende plekken staan. Iemand die er net middenin zit, naast iemand die al jaren verder is en heeft geleerd ermee te leven. Dat kan hoop geven zonder dat iemand je iets belooft. Lotgenoten weten dat het met ups en downs gaat, en dat een moeilijke periode niet betekent dat je terug bij af bent.
Iets kunnen betekenen voor een ander
Wat jij hebt meegemaakt, is zwaar. Toch kan jouw verhaal een ander precies de herkenning geven die hij nodig had. Veel mensen merken dat dit iets teruggeeft van wat hun ooit is afgenomen.
Als de stap groot voelt
Naar een groep gaan, kan spannend zijn, zeker als nieuwe plekken en onbekende mensen je onrustig maken. Het helpt om te weten dat je het in kleine stappen mag doen.
- Bel of mail eerst met een coördinator. Je kunt vragen stellen over de groep en hoort al een vriendelijke stem voordat je gaat.
- Vraag hoe een bijeenkomst verloopt. Weten waar je komt, hoe de ruimte eruitziet en hoe lang het duurt, kan veel spanning wegnemen.
- Kom eerst alleen luisteren. Je hoeft de eerste keer niets over jezelf te vertellen, en al helemaal niet over wat er is gebeurd.
- Neem iemand mee als dat helpt. Vraag bij de groep of dat kan, bijvoorbeeld tot aan de deur.
- Geef jezelf toestemming om te stoppen. Past het (nog) niet bij je, dan is dat ook goed. Je kunt later altijd opnieuw kijken.
Op de pagina Wat is zelfhulp? lees je wat je kunt verwachten als je voor het eerst gaat.
Wat een groep wel en niet is
Een zelfhulpgroep is een aanvulling op de hulp van je huisarts, praktijkondersteuner of behandelaar. Het is geen therapie, en je hoeft je ervaringen in de groep ook niet tot in detail te bespreken. Wat je er vindt, is begrip, herkenning en mensen die naast je staan.
Wacht je op een behandeling? Dan kan een groep helpen om die tijd minder alleen door te komen. In Wachten op traumabehandeling: wat je nu al kunt doen lees je wat je in de tussentijd kunt doen.
Merk je dat het steeds zwaarder wordt, of heb je nog met niemand over je klachten gesproken? Ga dan naar je huisarts. Een groep is er voor de lange adem, niet voor acute nood.
Groepen bij jou in de buurt
In Eindhoven en Asten zijn groepen voor mensen die leven met PTSS of met de gevolgen van een trauma:
- Amor Fati in Eindhoven – om de week op vrijdagmiddag – een gemengde groep voor mensen met PTSS en/of hoogsensitiviteit, met ruimte voor een filosofische en holistische kijk
- Oudgedienden brandweer in Eindhoven – eens per maand op dinsdag- of donderdagochtend – voor oud-medewerkers van de brandweer
- Delen is helen in Asten – eens per maand op woensdagochtend – een gemengde groep voor mensen die seksueel misbruik hebben meegemaakt
- Seksueel misbruik, mannengroep in Eindhoven – eens per maand op maandagavond – voor mannen die seksueel misbruik hebben meegemaakt
Deelname is gratis. Op de themapagina vind je bij elke groep meer informatie en kun je je direct aanmelden: bekijk de groepen voor angst en trauma. Zit er niets bij wat past? Kijk dan in het overzicht van alle groepen.
Herken je je vooral in plotselinge golven van angst? Lees dan Paniekaanvallen: wat gebeurt er in je lijf? En wil je horen wat een groep voor anderen heeft betekend, kijk dan bij de ervaringen van deelnemers.
Je hoeft het niet alleen te dragen
Wat je hebt meegemaakt, kun je niet ongedaan maken. De gevolgen hoef je wel niet in je eentje te dragen. Er zijn mensen die weten hoe het is, die niets van je verwachten en die graag naast je zitten, ook op de dagen dat je weinig te zeggen hebt.
Wil je lotgenoten ontmoeten? Bekijk de groepen
Liever eerst even praten? Neem contact op met een van onze coördinatoren.
Heb je direct hulp nodig? Bel je huisarts, of buiten kantoortijd de huisartsenpost. Na seksueel geweld kun je dag en nacht gratis bellen met het Centrum Seksueel Geweld: 0800-0188. Denk je aan zelfdoding? Bel 113 of gratis 0800-0113, of chat via 113.nl.